تبلیغات
عشق ثارالله - ه کاری انجام دهیم تا لذت مناجات حضرت حق را با دل و جان و با تمام اعماق وجودی خود بچشیم ؟
ه کاری انجام دهیم تا لذت مناجات حضرت حق را با دل و جان و با تمام اعماق وجودی خود بچشیم ؟

همان طور كه انسان دارای حواس ظاهری است، حواس باطنی هم دارد مثل چشم باطن، گوش باطن او لذت معنوی را با همین مذاق روحی و درونی‌اش درك می‌نماید.

لذت را چنین تعریف كرده اند: لذت حالتی است ادراكی كه هنگام یافتن شیئی دلخواه، برای ما حاصل می‌شود به شرط این كه آن شیئ را به عنوان مطلوب خود بشناسیم و نیز از یافتن آن آگاه و به آن توجه داشته باشیم.[1]

عبادت هم به معنی بندگی و پرستش می‌باشد كه به گفتة خداوند متعال هدف خلقت جن و انس عبادت و بندگی است. «ما خلقتُ الجن و الانسُ الّا لیعبدون»[2].

درك لذت عبادت با آگاهی از عبد و بنده بودن ما نسبت به خدا می‌باشد همین آگاه بودیم كه بنده و عبدیم و او مولا و همة اختیار عبد در دست اوست، بنابراین باید او را اطاعت كنیم. همراه با این آگاهی و عمل، آن لذّتی هم كه به دنبالش می‌باشیم حاصل می‌شود. اما این كه چگونه و چه‌طور و با چه وسیله‌ای فراهم می‌شود موضوع بحث ما است كه توضیح می‌دهیم.

 

سلامتی روح و درك لذت:

بارها شده است كه بیمار می‌شویم و به خاطر همین امر از مزة غذاها و سایر لذات جسمی درك كاملی نداریم مثلاً به خوبی نمی‌توانیم بوها را تشخیص دهیم. مزه‌ها نامفهوم می‌شود و صداها را خوب نمی‌شنویم در مورد مسائل معنوی و عبادی هم چنین می باشد. موقعی كه روح ما با مادیات، گناهان و امور غیر خدایی بیشتر انس گرفت، از درك واقعی عبادات هم، به همان مقدار غافل و محروم می‌شویم. شاید بعضی مواقع از سلامت روح برخوردار باشیم اما وجود نواقصی در شناخت و باورمان مانع از درك واقعی می‌شود. در این زمینه ما اصول مهم را در دو بخش بیان می‌كنیم.

 

اصول زیربنایی:

مطلب مهم همان آگاهی به جایگاه خود و خدای خود می‌باشد. به عنوان مثال كسی می‌تواند طعم شاگردی را بچشد كه واقعاً در خدمت یك استاد باشد و وظایف شاگردی را انجام دهد بداند كه استاد صاحب تجربه و كمال است و شاگرد نیازمند به آنهاست. در عبادات هم به همین صورت است، ما باید نسبت به جایگاه خود شناخت بدست آوریم. باید نسبت به خدا، به خود و به جهان پیرامون خود آگاه باشیم. موقعی كه سؤالهایی مثل از كجا آمده ام، آمدنم بهر چه بود؟ جمله انا لله و انا الیه راجعون برای ما تفهیم شد آنگاه می بینیم كه مسیر زیادی را پیموده ایم ولی این شناخت چگونه حاصل می شود؟

1. تفكر:

با اندیشیدن در خود و نعمت های الهی و با تكرار و تلقین آن به نفس و ذكر اذكاری مبنی بر وجود دائمی خدا، قدرت و علم و احاطه و تسلط خدا بر ما، شناخت حاصل می شود. با مطالعه و سیر در آفاق و انفس (جهان بیرونی و جهان درونی) و طرح سؤالاتی در مورد چرایی و چگونگی، مثل قطره آبی كه بر سطح سختی می چكد و بر آن نفوذ می كند، اندك اندك بر نفس ما اثر می گذارد و همین كه شناختیم، با شوق و ذوق بیشتر به سوی معبود و محبوب قدم بر می داریم.

2. انجام واجبات و ترك گناهان:

قبلاً از سلامت و صحت روح بحث شد. در این جا هم متذكر می شویم كه برای درك واقعی لذت عبادات، باید ذائقة روح ما تغییر نكرده باشد و مأنوس با گناه نشده باشد چرا كه خود همین، موجب عدم درك لذت واقعی می شود. با توبه و استغفار و انجام عمل صالح می توان به مرور زمان ذائقة روح را به سمت اصلی خود رهنمون سازیم.

3. یاد معاد و دوام ذكر خدا:

در طول انجام عمل برای افزایش شناخت خود باید به مسألة ذكر و دوام بر آن هم توجه نماییم. در مدت شبانه روز كه با یاد خدا شب و روز را سپری می كنیم، موجب می شود در عبادات خود هم حضور بیشتری داشته باشیم و لذت آن را درك نماییم. صحبت از حضور شد هرچه ما در محضر پروردگار عالم حضور بیشتری احساس كنیم، لذت بیشتری هم دارد و این سخن مكمل همان شناخت می باشد كه بدانیم كجا هستیم و نقش ما در این عالم چیست؟

یاد معاد و مرگ هم در انقطاع و دل كندن از دنیا و هجرت به سوی خدا بسیار كار ساز است چرا كه این یاد و ذكر متعلق آن مرگ و حساب و كتاب و پاداش و ... می باشد كه با خصوصیات روح مجرد ما بیشتر سنخیت و موافقت دارد.

 

 

اصول فرعی:

پس از آنكه موارد زیربنایی مهم تر را مورد توجه قرار دادیم یعنی با تفكر و مطالعه و ... آگاهی و شناخت خود را نسبت به خود و خدا بیشتر كردیم و با سوهان توبه دل و جان خود را صیقل دادیم تا آئینة تمام نمای خداوند شوند، در كنار آن ها رعایت موارد دیگری هم كار ساز خواهد بود.

1. دوستان و به طور كلّی محیط و ارتباطات ما در حالت های معنوی ما تأثیر بسزائی می گذارند. بنابراین در انتخاب و ارتباط با دوستان باید دقت كنیم. زیرا كه معاشرت با گروهی، انسان را بالا یا پایین می كشاند.

2. اقبال و ادبار قلب. قلب انسان به طور دائم آمادگی برای هر كاری را ندارد. بنابراین موقعی كه آمادگی روحی بیشتری دارید، می توانید از انجام واجبات به مستحبات - كه خود پلی است برای ترقّی - بپردازید. ولی مواقعی كه از آمادگی روحی زیادی برخوردار نیستید فقط به انجام واجبات بسنده كنید هرچند می توان گفت؛ یكی از دلایل آمادگی كم یا زیاد روح ما برای عبادت به كارهای روزمرة ما بستگی دارد ولی در این مسأله هم باید دقت كرد.

3. موعظه و تنبّه و مطالعة حالات عرفانی عرفا و بزرگان دین هم سهم به سزائی در بالا بردن درك لذت عبادات دارد. همین كه می بیینیم عرفا چگونه با شروع عبادت از خود بیخود می شدند و پرواز روحانی داشتند و چه لذتی از زندگی می بردند، برای ما خوشایند خواهد بود و ما را به آن سمت می كشاند كه موانع را برداریم و مانند آن ها عمل نماییم.

4. دعا و توسل برای رسیدن به چنین مقامی.

پایان:

به توضیح دو نمونه از عشق ورزی و درك لذت عبادت می پردازیم:

1. وقتی محبت بالا گیرد نامش عشق است و نشانة آن تخلیة دل از غیر و اختصاص دادن آن به محبوب است. اهل ایمان، كمال محبت و دوستی را فقط به خدا اختصاص می دهند.[3] این جاست كه هم آن ها خدا را دوست می دارند و هم خدا آن ها را دوست می دارد «یحِبًّهم و یحبونه».

دل عاشق و سالك خالی از محبت دنیا و آخرت است و غیر از رحمت یار، قلبش به غیر اختصاص ندارد.[4]

2. آن كه آتش اشتیاق در دل او شعله ور شده باشد نه میلی به غذایش باشد و نه از آب خوشگوارتر لذتی برد ... . پس چون به میدان شوق قدم نهادی بر نفس خود و هر مرادی كه از دنیا داری تكبیر بگو و هر چه را كه دل به آن بسته ای واگذار.[5]

آری! با شناخت او و درك جایگاه خود محبت و عشق او در دل جای می گیرد و غیر از خدا همه را بیرون می كند و انقطاع حاصل می شود و شبانه روز فرد می شود او و یاد او و این است لذت واقعی.

 

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1. به سوی او، استاد مصباح یزدی، نشر مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، قم.

2. خودشناسی برای خودسازی، استاد مصباح یزدی، نشر مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، قم.

 

پی نوشت ها:

[1] . مصباح یزدی، محمدتقی، خودشناسی برای خودسازی، قم، مؤسسة در راه حق، 1373، ص 35.

[2] . ذاریات/56.

[3] . ارفع، سیدكاظم، اخلاق در قرآن، تهران، فیض كاشانی، چاپ دوم، 1375، ص 24. 

[4] . همان، ص 27 به بعد.

[5] . ملكی تبریزی، میرزا جواد آقا، رسالة لقاء الله، ترجمة سید احمد فهری، تهران، فیض كاشانی، چاپ هشتم، 1374، ص 36.

اندیشه قم

+نوشته شده در جمعه 12 تیر 1394ساعت06:46 ب.ظتوسط محمد احمدزاده | نظرات ()
آیه قرآن